تبلیغات
مطالب به روز آموزشی برای آموزگاران ودانش آموزان پایه ششم دبستان - مطالب فارسی ششم دبستان َ
مطالب به روز آموزشی برای آموزگاران ودانش آموزان پایه ششم دبستان

منوی اصلی
درباره وبلاگ
موضوعات
پیوندهای روزانه
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
واشکافی شعر «نیایش»
دوشنبه 17 خرداد 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
قالب شعر: مثنوی
«خدایا جهان پادشاهی توراست                      ز ما خدمت آید خدایی توراست»   4 جمله
معنی: خداوندا پادشاهی جهان از آن توست، خداوندی برای تو است و ما باید بندگی و خدمت تو را به جا آوریم.
نهاد: پادشاهی جهان/ خدمت/ خدایی
متمم: تو/ ما
حرف اضافه: را / از
آرایه: تلمیح به آیه قرآن و لله ملک السماوات و الارض (پادشاهی زمین و آسمان از آن خدا است) و تضاد (خدایی و خدمت)

«پناه بلندی و پستی تویی (هستی)                    همه نیستند آنچه هستی تویی (هستی) »   4 جمله
معنی: نگهبان و محافظ آسمان بلند و زمین پست تو هستی، همه ی موجودات فانی هستند و آنچه می ماند فقط تویی.
ترکیب اضافی: پناه بلندی؛ پناه پستی
نهاد: تو(مصراع اول)/ همه(مصراع دوم)/ تو (مصراع دوم)
آرایه: تلمیح و تضاد

«همه آفریدست بالا و پست                   توی (هستی) آفریننده ی هرچه هست» 3 جمله
معنی: خداوند خالق آسمان بلند و زمین هموار است، خداوندا تو خالق هرچه وجود دارد هستی.
نهاد: بالا و پست/ تو
آرایه: تلمیح و تضاد

«خرد را تو روشن بصر کرده ای                چراغ هدایت تو بر کرده ای» 2 جمله
معنی: چشمان عقل و خرد را تو بینا کرده ای و هدایت را مانند چراغ روشنی به پا کرده ای
نهاد: تو (در مصراع اول و دوم)
مفعول: خرد، چراغ هدایت
آرایه: تشبیه هدایت به چراغ و تشخیص (شاعر خرد را جانداری فرض کرده که چشم دارد.) و تناسب (روشن، بصر، چراغ)

«جهانی بدین خوبی آراستی                   برون زان که یاریگری خواستی» 2 جمله
معنی: جهان را به این زیبایی آراسته کرده ای بدون آنکه از کسی یاری و کمک بگیری.
مفعول: جهانی/ یاریگری
قید: بدین/ خوبی
نهاد: تو (در هر دو مصراع)
آرایه: تلمیح

«خداوند مایی (هستی) و ما بنده ایم                            به نیروی تو یک به یک زنده ایم» 3 جمله
معنی: تو خداوند ما هستی  ما بنده ی شما هستیم و به نیروی تو یک به یک زنده هستیم.
نهاد: تو/ ما / یک به یک

«رهی پیشم آور که فرجام کار                    تو خشنود باشی و ما رستگار(باشیم)» 3 جمله
معنی: (خداوندا) راهی را مقابل ما قرار بده که در پایان کارمان به رستگاری و خوشبختی برسیم و تو نیز از ما راضی و خشنود باشی.
قید: فرجام کار
مفعول: رهی
نهاد: تو/ تو / من

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها :
واشکافی حکایت «درخت علم»
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
شیخ خندید و بگفتش ای سلیم (منادا)                                 این درخت علم باشد ای علیم (منادا)    تعداد جمله: 5 تا
معنی: شیخ به او خندید و گفت: ای انسان ساده دل (احمق) این درختی که گفتم درخت علم و دانش است.
واژه: شیخ: پیرمرد، مرد بزرگوار، عالم
سلیم: سالم، بی عیب، کنایه از آدم ساده لوح و نادان
علیم: دانا، آگاه
آرایه: تشبیه علم و دانش به درخت

تو به صورت رفته ای ای بی خبر (منادا)                              زان ز شاخ معنی ای بی بار و بر (هستی)   تعداد جمله: 3 تا
معنی: ای انسان بی خبر، تو فقط به ظاهر کلام من توجه کرده ای به همین خاطر از شاخه ی معنی، بهره ای نبرده ای.
واژه: صورت: ظاهر
معنی: باطن
بار و بر: میوه و ثمر
آرایه: تشبیه معنی و باطن کلام به شاخه و تضاد یا طباق بین کلمه های صورت و معنی

گه درختش نام شد گاه آفتاب (نام شد)                              گاه بحرش نام شد، گاهی سحاب (نام شد)   تعداد جمله: 4 تا
معنی: علم و دانش را گاهی به درخت، آفتاب، دریا و ابر تشبیه می کنند و به این نام ها می خوانند.
واژه ها: بحر: دریا
سحاب: ابر
آرایه: تناسب بین کلمه های درخت، آفتاب، بحر و سحاب
تشبیه پوشیده و پنهان علم و دانش به درخت، آفتاب، بحر و سحاب

آن یکی کش صد هزار آثار خاست                                     کم ترین آثار او عمر بقاست   تعداد جمله: 2 تا
معنی: آن علم و دانشی که صد هزار اثر و سود دارد و کم ترین اثرش عمر جاودانه است.
واژه: کش: که از آن
خاست: برخاست، بلند شد.
بقا: جاودانی
صدهزار: عدد فراوانی و کثرت
 
آرایه: تضاد یا طباق بین کلمه های صدهزار و کم ترین
نهاد: صدهزار آثار، کم ترین آثار

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : واشکافی،
واشکافی درس « راز زندگی »
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
قالب شعر: شعر نو (نیمایی)
مفهوم اخلاقی شعر: زندگی یعنی شکفتن و شادابی. نه غم و غصه خوردن و گوشه گیر بودن.
«غنچه با دل گرفته گفت:
زندگی
لب ز خنده بستن است
گوشه ای درون خود نشستن است.»
معنی: غنچه با دل غمگین (به گل) گفت: زندگی یعنی لب را از خنده ببندی و به دور از همه گوشه ای بنشینی و با خودت خلوت کنی.
آرایه ها: تشخیص و کنایه
«گل به خنده گفت:
زندگی شکفتن است
با زبان سبز راز گفتن است.»
معنی: اما گل با خنده (به غنچه) گفت: زندگی شکوفا شدن است و این که با زبان سبز، رازهایی را بیان کنی.
آرایه ها: تشخیص، تناسب
«گفت و گوی غنچه و گل از درون باغچه
باز هم به گوش می رسد
تو چه فکر می کنی؟
راستی کدام یک درست گفته اند؟»
معنی: گفت و گوی غنچه و گل از درون باغچه به گوش می رسد. تو چه فکر می کنی؟ واقعا کدام یک حرف درستی زده اند؟
آرایه: تشخیص
«من که فکر می کنم
گل به راز زندگی اشاره کرده است
هرچه باشد او گل است
گل، یکی دو پیرهن
بیشتر ز غنچه پاره کرده است»
معنی: من فکر می کنم گل به راز و حقیقت زندگی اشاره کرده است زیرا هرچه باشد او گل است و نسبت به غنچه سن بیشتر و تجربه ی بیشتری دارد.کی دو پیرهن بیشتر پاره کردن کنایه از با تجربه بودن است و یک ضرب المثل هم است.
آرایه ها: کنایه ، ضرب المثل و تشخیص

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها :
واشکافی حکایت « عمر گرانمایه »
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
دو برادر بودند که یکی خدمتگزار پادشاه بود و دیگری با زحمت و نیروی بازو روزی خود را در می آورد. یک بار برادر ثروتمند به برادر فقیر گفت: چرا خدمت پادشاه را نمی کنی تا از سختی و زحمت کار کردن رها شوی؟
برادر فقیر گفت: تو چرا کار نمی کنی تا از خواری و حقارت خدمت کردن رها شوی؟ زیرا افراد فرزانه گفته اند: اگر نان خود را بخوری و گوشه ای بنشینی از این که کمربندی از جنس طلا ببندی و خدمت دیگران را کنی بهتر است.

«به دست آهن تفته کردن خمیر                                به از دست بر سینه پیش امیر» (یک جمله)
معنی: آهن بسیار داغ و مذاب را با دست خمیر کنی بهتر از این است که در پیش پادشاه دست به سینه باشی و خدمت کنی.
تفته: بسیار داغ
دست بر سینه: حالت تعظیم کردن
آرایه: کنایه (دست بر سینه پیش کسی بودن کنایه از تعظیم و خدمت کردن است.)

«عمر گران مایه در این صرف شد                                 تا چه خورم صیف و چه پوشم شتا» (سه جمله)
معنی: عمر با ارزش من صرف این شد که در تابستان چه بخورم و در زمستان چه بپوشم؟
گران مایه: با ارزش
صیف: تابستان
شتا: زمستان
آرایه: تضاد (بین صیف و شتا)

«ای شکم خیره به نانی بساز                                 تا نکنی پشت به خدمت دوتا» (سه جمله)
معنی: ای شکم گستاخ به یک لقمه نان قانع باش تا مجبور نباشی در مقابل دیگران خم نشوی و تعظیم کنی.
خیره: گستاخ، لجباز
پشت: کمر
دوتا: خم
آرایه: کنایه (پشت به خدمت دوتا کردن کنایه از تعظیم کردن است.)

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : واشکافی،
واشکافی درس دهم ( شعر حافظ )
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
درد عشقی کشیده ام که مپرس                              زهر هجری چشیده ام که مپرس (4 جمله)

مفهوم: آنچنان عاشق یار شده ام که قابل وصف نیست و آنچنان به درد دوری یار مبتلا گشته ام که توصیف آن آسان نیست.

آرایه ها: تناسب (درد، زهر، چشیده ام) . تشبیه (هجران و دوری یار به زهر تشبیه شده است.)

فعل ها: کشیده ام (ماضی)          چشیده ام (ماضی)            مپرس (امر)
 
گشته ام در جهان و آخر کار                      دلبری برگزیده ام که نپرس (3 جمله)

مفهوم: همه جا را جستجو کرده ام و در آخر معشوقی را انتخاب کرده ام که قابل گفتن نیست.

فعل ها:
گشته ام (ماضی)           برگزیده ام (ماضی)

بی تو در کلبه ی گدایی خویش                  رنج هایی کشیده ام که مپرس (2 جمله)

مفهوم: بدون تو در خانه ی فقیرانه ی خود سختی هایی کشیده ام که گفتن آن آسان نیست.

آرایه: تشبیه (کلبه ی گدایی)

مفعول: رنج ها       ترکیب اضافی: کلبه ی گدایی، گدایی خویش

هم چو حافظ، غریب در ره عشق              به مقامی کشیده ام که مپرس (2 جمله)

مفهوم: من هم مانند حافظ غریب و تنها در مسیر عشق و عرفان به رتبه و درجه ای از عشق و عرفان رسیده ام که قابل وصف است.

فعل ها: رسیده ام (ماضی)           مپرس (امر)

ترکیب اضافی: ره عشق

واژه ها:
حجره: اتاق، غرفه، خانه
مفصل ترین: کامل ترین
تلفظ: بیان کردن
معتبر: دارای ارزش و اعتبار
خطی: دست نویس
غفلت: فراموشی
گرد نیاورده: جمع نکرده
تأخیر: درنگ کردن، عقب انداختن
رحلت: کوچ کردن، کنایه از مردن
رحمة الله علیها: رحمت خداوند بر او باد
برمی خاستم: بلند می شدم
ظالم: ستمگر # مظلوم
سرشار: پر، لبریز
ضعف: سستی، بی حالی
زهر: سم
غریب: ناآشنا، بیگانه # آشنا
مقام: مرتبه، جایگاه
هجر: دوری


نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها :
واشکافی شعر (باران)
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
«خوشا آنان که الله یارشان بی                                به حمد و قل هو الله کارشان بی»
معنی: خوش به حال کسانی که خداوند یارشان بود و کار آن ها ذکر خداوند و مناجات با او بود.
واژه: خوشا: خوش به حالشان باشد.            بی: باشد
تعداد جمله: 3 جمله (2 فعل مخفف شده و 1 صوت) خوشا (خوش به حال آنها باشد) آنان که الله یارشان بود،به حمد و قل هو الله کارشان بود.
آرایه: تلمیح به سوره ی حمد و قل هو الله . . .
ترکیب اضافی: کارشان
نهاد: الله، کارشان


« خوشا آنان که دایم در نمازند                            بهشت جاودان بازارشان بی »
معنی: خوش به حال کسانی که همیشه در حال نماز هستند، کسانی که بهشت جاودان بازار آنهاست.
تعداد جمله: 3 جمله (2 فعل مخفف شده و یک صوت) خوشا (خوش به حال آنها باشد) آنان که دائم در نماز هستند و بهشت جاودان بازارشان بود.
نهاد: آنان، بهشت
ترکیب وصفی: بهشت جاودان                          ترکیب اضافی: بازارشان

شاعر: بابا طاهر                          قالب: دوبیتی
نایت اسکین
         « خداوندا به فریاد دلم رس                             کس بی کس تویی من مانده بی کس »
معنی: پروردگارا به فریاد دل من برس، زیرا تو یار کسانی هستی که یاوری ندارند و من تنها مانده ام.
تعداد جمله: 4 جمله (1 منادا، 2 فعل و 1 فعل مخفف شده) خداوندا (منادا) به فریاد دلم برس. کس بی کس تو هستی، من بی کس مانده ام.
ترکیب وصفی: کس بی کس
نهاد: تو (مصراع اول) . تو/ من (مصراع دوم)



« همه گویند طاهر کس نداره                           خدا یار منه چه حاجت کس »
معنی: همه می گویند: طاهر(شاعر) تنهاست و یاری ندارد و من هم می گویم: خدا یار من است و من به کسی نیاز ندارم.
تعداد جمله: 4 جمله (2 فعل، 1 فعل مخفف و 1 فعل حذف شده) همه گویند طاهر کس نداره، خدا یار من (است) چه حاجت کس (است)
نهاد: همه/ طاهر (مصراع اول) . خدا (مصراع دوم)
مفعول: کس/ چه حاجت
شاعر: بابا طاهر                   قالب: دوبیتی
نایت اسکین

                                                                 « ای نام تو روییده به گلدان لبم                     در مرحمت تو غوطه ور روز و شبم »
معنی: ای خدایی که نام تو همیشه بر لبان من است و من در دریای لطف و مهربانی تو همیشه شناور هستم.
واژه: مرحمت: لطف و مهربانی                      غوطه ور: شناور           
تعداد جمله: 3 جمله (1 منادای محذوف، 1 فعل و 1 فعل مخفف) ای (خدایی که) نام تو به گلدان لبم روییده است، در مرحمت تو روز و ب غوطه ور هستم.
آرایه: 2 تشبیه 1. تشبیه لب به گلدان                 2. تشبیه لطف و مهربانی خداوند به دریا            تضاد: روز و شب
ترکیب اضافی: گلدان لب/ لبم/ شبم
فعل ماضی: روییده (روییده است)                         نهاد: نام تو


« در خاک طلب، بذر دعا کاشته ام                          باران اجابت تو را می طلبم »
معنی: دعا را مانند دانه ای در خاک طلب تو کاشته ام و به امید بارش باران اجابت تو هستم.
واژه: طلب: خواستن، خواهش            اجابت: جواب دادن، پاسخ دادن
تعداد جمله: 2 جمله (2 فعل) در خاک طلب بذر دعا کاشته ام و باران اجابت تو را می طلبم.
آرایه: 3 تشبیه: تشبیه طلب به خاک، دعا به بذر و اجابت به باران        تناسب: بین کلمه های خاک، بذر و باران           
مفعول: بذر دعا، باران اجابت تو
نهاد: در هر دو مصراع "من " محذوف است.
ترکیب اضافی: خاک طلب/ بذر دعا/ باران اجابت/ اجابت تو/ نام تو          
شاعر: سید حسن حسینی              قالب شعر: رباعی
نایت اسکین
« اگر آن سبز قامت رو نماید                 در باغ خدا را می گشاید »
معنی: اگر آن کسی که قامت سبزی دارد (امام زمان عج . . .) به سوی ما بیاید، در باغ خداوند (بهشت) را به روی ما باز می کند.
واژه: قامت: قد و بالا                      رو نماید: چهره نشان دهد.
فعل ها: نماید (مضارع). می گشاید (مضارع)
نهاد: سبز قامت
مفعول: رو (مصراع اول)        در (مصراع دوم)            
تعداد جمله: 2 جمله (2 فعل) اگر آن سبز قامت رو نماید، در باغ خدا را می گشاید.
آرایه: تلمیح به ظهور امام زمان (عج الله)
ترکیب اضافی: در باغ/ باغ خدا               

« تنم را فرش کردم تا بتازد                        دلم را نذر کردم تا بیاید »
معنی: تن خودم را مانند فرشی پهن کردم تا تاخت و تاز کند و حتی دلم را نذرش کردم تا بیاید.
واژه: نذر: شرط و پیمان، آنچه شخص بر خود واجب گرداند که در راه خدا بدهد یا به جا بیاورد.
تعداد جمله: 4 جمله (4 فعل) تنم را فرش کردم تا بتازد، دلم را نذر کردم تا بیاید.
آرایه: فرش کردن تن و نذر کردن دل کنایه از آماده و مهیا شدن است.                   تشبیه: تن به فرش
ترکیب اضافی: تنم/ دلم
فعل: کردم (ماضی). بتازد (مضارع). کردم (ماضی). بیاید (مضارع)
مفعول: تنم (مصراع اول)            دلم (مصراع دوم)
شاعر: مصطفی علی پور                      قالب شعر: دو بیتی


نایت اسکین
بیشتر بدانیم . . .

راه تشخیص رباعی و دوبیتی: رباعی یعنی شعری که از چهار مصراع درست شده باشد و دوبیتی یعنی شعری که از دو بیت تشکیل شده است وهر دو نوع شعر از لحاظ قافیه و نحوه ی قرار گرفتن آن یکسان هست و از لحاظ ظاهر هیچ فرقی ندارند و تنها فرقی که وجود دارد یکی وزن هست که  رباعی وزن خاصی دارد یعنی بر وزن ( لا حول ولا قوه الا بالله ) و از نظر وزن عروضی ( مفعولُ مفاعلن مفاعیلن فع) یا با ختلاف جزئی در وزن .

اسم صوت: اسم صوت اسم مرکبی است که از صداهای طبیعی گرفته شده است . و بیان کننده صدای خاص انسان یا حیوان و یا به هم خوردن اشیا و . . . است .

مانند : قاه قاه ، قار قار ، کیش کیش ، میو میو ، بع بع ، واق واق ، جیک جیک ، تیک تاک ، شالاپ شولوپ ، ترق و توروق .

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : واشکافی،
متمم
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی

در دستور زبان فارسی مهم ترین مقوله یی که بدان پرداخته می شود، اجزای جمله است.

در معرفی اجزای جمله  سعی بر آن می شود که نقش های اصلی یعنی نهاد، مفعول ، مسند و متمم و نقش های فرعی چون قید، مضاف الیه و صفت معرفی شود.

شاید بتوان گفت که اجزایی چون : نهاد و مفعول به سادگی در جمله قابل شناسایی است امّا برای شناخت جزیی مانند قید یا انواع متمم نیاز به دقت بیشتری است.

در کتاب های دستورزبان فارسی، اساساً متمم را اسمی دانسته اند که پس از « حرف اضافه » می آید.

باید دانست متمم هر چند اسم یا ضمیری است که پس از حرف اضافه می آید امّا دارای انواعی است و تا انواع آن را نشناسیم ، یافتن آن در جمله ، میسر نخواهد بود.

انواع متمم :

1- متمم فعل         2- متمم اسم         3- متمم صفت            4 - متمم قید                 5- متمم صوت


 در کلاس ششم شناخت نوع اول برای شما کفایت می کنه.

متمم فعل : که خود بر دو قسم است : یکی مفعول و دیگر متمم قیدی

مفعول ، گروه اسمی یا اسمی است که عملِ فعل متعدی از فاعل به آن سرایت می کند و بدون آن معنی فعل متعدی ناتمام می باشد. مفعول معمولاً با حروف اضافه ی « را» ، « به » و « از » و غیره به فعل مربوط می گردد: هوشنگ را دیدم  ،  کتاب را به فریدون سپردم

متمم قیدی: گروه اسمی یا اسمی است که به یاری حرف اضافه نقش قید را بازی می کند. یعنی چیزی بر معنی فعل بیفزاید . بنابراین از وابسته های افزاینده است: او را در دانشگاه دیده ام.


نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها :
آرایه ها
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
تلمیح: در لغت یعنی با گوشه ی چشم به چیزی نگاه کردن و در اصطلاح به آرایه ای می گویند که شاعر یا نویسنده در ضمن اثر خود به آیه ای از قرآن، حدیثی از بزرگان، داستان زندگی پیامبران و یا اتفاق مهم تاریخی به صورت خلاصه اشاره ای کند. مانند: تلمیح به آیه ی قرآن

خوشا آنان که الّله یارشان بی          که حکد و قل هو الّله کارشان بی


خدای تعالی او را می فرماید: و شاورهم فی الامر


در دفتر فارسی یادداشت کنید:

فعل امر:

فعلی است که برای فرمان و خواهش به کار می رود و دارای دو صیغه (صورت) است:
دوم شخص مفرد: بخور
دوم شخص جمع: بخورید
گاهی در فعل امر حرف "ب" حذف می شود، اما معنای آن عوض نمی شود. مانند:
گرای = بگرای
دان = بدان
خواه = بخواه
در متن های قدیمی و کهن گاهی به جای حرف "ب" بر سر فعل امر جزء پیشین "همی" آورده شده است.  مانند:
همی طلب = بطلب

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : آرایه ها،
واشکافی درس « ز ورزش میاسای »
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
قالب شعر: قصیده
قَصیده یک قالب شعر فارسی است که معمولاً بسیار بلند (بیشتر از ۱۴ بیت) است و موضوع آن بیشترمدح، سوگواری، بزم، وصف طبیعت و موعظه سروده می‌شود. در این نوع شعر مصراع اول با مصراع‌های زوج هم قافیه است. تفاوت قصیده با قالبِ غزل در تعداد ابیات و موضوع شعر است.

مفهوم اخلاقی شعر: انسان تا زمانی که کار و کوشش می کند با ارزش و والا است و تن پروری و کسالت سبب خواری و حقارت می شود.
 
 «تن زنده والا به ورزندگی است                              که ورزندگی مایه ی زندگی است» (دو جمله)

معنی: بدن انسان زنده با ورزش کردن ارزشمند است، زیرا که ورزش کردن باعث زندگی و زنده بودن است.

والا: بلند مرتبه، شریف
ورزندگی: تلاش و کوشش کردن، ورزش کردن
مایه: سرمایه

«به سختی دهد مرد آزاده تن                            که پایان تن پروری بندگی است» (دوجمله)

معنی: انسان رها و آزاده تن خود را به سختی می اندازد و تلاش می کند، زیرا پایان تن پرور بودن و کسالت بندگی و خواری است.

آزاده: اصیل، نجیب
تن پروری: تنبلی، کسالت

آرایه: کنایه، تن به سختی دادن کنای از پذیرفتن سختی ها است.

«کسی کو توانا شد و تندرست                    خرد را به مغزش فروزندگی است» (دو جمله)

معنی: کسی که توانا و تندرست باشد، عقل و خرد فروزان و روشنی دارد. (عقل سالم در بدن سالم است.)

خرد: عقل
فروزندگی: درخشش و روشنی

«ز ورزش میاسای و کوشنده باش                  که بنیاد گیتی به کوشندگی است» (سه جمله)

معنی: (ای انسان) نسبت به ورزش بی تفاوت نباش، ورزش کن و تلاش کن زیرا اساس و بنیاد هستی فقط با تلاش و کوشش محکم است.

بنیاد: پایه و اساس
کوشندگی: تلاش و کوشش
گیتی: دنیا، هستی
«نیاکانت را ورزش آن مایه داد                     که شهنامه ز ایشان به تابندگی است» (دوجمله)

معنی: اجداد و بزرگان تو با ورزش (تلاش و کوشش) به جایگاهی رسیدند که امروز نام آن ها باعث روشنایی و درخشندگی شاهنامه ها شده است.

نیاکان: اجداد، پدران
تابندگی: درخشش

«تو نیز از نیاکان بیاموز کار                      اگر در سرت شور سرزندگی است» (دو جمله)

معنی: اگر در سر تو شور و شوق زندگی کردن است. تو هم از اجداد خود این کار را بیاموز. (ورزش را رها مکن)

شور: اشتیاق

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : واشکافی،
آرایه ها
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی

اگـر گـوینده در کلام خود ضرب المثلی را آگاهانه به کار گیـرد و یا کلام او بعداً ضـرب المثل شود ، می گوییم دارای آرایه ی ضرب المثل است .

مثال:

آن دم که دل به عشق دهی خوش دمی بود          در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست

تــو نیکــی میـکـن و در دجـــله انــداز                   کـــه ایــزد در بیــابانــت دهـــد بــاز  ( همه ی بیت ضرب المثل است )



تفاوت های کنایه و ضرب المثل:

1. کنایه اغلب شکل مصدری دارد یعنی قابل تبدیل شدن به جمله است. مثال «موی دماغ کسی شدن» می توان گفت: موی دماغ من شده است.
به عبارتی کنایات، افعال گروهی هستند که در جایگاه گزاره ی جمله قرار می گیرند و نهاد می خواهند. مثال: «دست از پا خطا کردن» که در جمله ی کامل به همراه نهاد می آید: علی هنگام رانندگی، دست از پا خطا میکند. در حالی که اغلب مثل ها خود جمله ی کامل هستند.

2. کنایه ها اغلب جنبه ی پند و اندرزی ندارند ولی مثل ها اغلب دارای نصیحت و پند هستند چرا که حاوی نکات اخلاقی هستند.

3. مثل ها ریشه، سرگذشت و داستان و قصه ی تاریخی در پیشینه ی خود دارند ولی کنایه ها ندارند.

4. از کنایه ها مفهوم دور آن مور نظر است ولی در مثل ها اغلب مستقیم به معنی آن اشاره می شود.

5. ممکن است در ساخت مثل، یکی از واژه های اصلی، کنایه باشد اما هیچ گاه کنایه به طور مستقیم مثل به شمار نمی آید.

6. اغلب مثل ها موسیقی درونی و بیرونی، رسایی دارند اما کنایات فاقد آن هستند.

بیشتر بدانیم:

موسیقی درونی حاصل هماهنگی و ترکیب کلمات و طنین خاص هر حرف در مجاورت با حروف دیگر است.

موسیقی بیرونی که همان وزن عروضی است براساس کشش هجاها و تکیه ها، وزن، موسیقی بیرونی شعر را ایجاد می کند.



نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : آرایه ها،
آرایه ها
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی

تشخیص (شخصیت بخشی) : هرگاه با نسبت دادن عمل، حالت و یا صفت انسانی به یک پدیده (غیرانسانی ) به آن جلوه ای انسانی ببخشیم، آرایه ی تشخص پدید می آید.

  ترتیب اجزای جمله به مغرب سینه مالان قرص خورشید /  زمان می گشت پشت کوهساران (از نسبت دادن قید سینه مالان به خورشید آرایه ی تشخص پدیدآمده است.)

 ترتیب اجزای جمله طعنه بر طوفان مزن، ایراد بر دریا مگیر /  بوسه بگرفتن ز ساحل، موج را دیوانه کرد (دیوانگی و بوسه گرفتن به موج نسبت داده شده است.)  



نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : آرایه ها،
هم خانواده
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی

در عربی به کلماتی هم خانواده می گویند که از یک ریشه گرفته شده باشند و حرف های اصلی آنها پشت سرهم بیایند.

مانند : رابط - مربوط - ارتباط - ربط

عجله - عجول - عاجل و تعجیل

تدریس - دروس - مدرس - درس

عامل - معمول - عمال - عمل

تعلیم - عالم - معلم - معلوم

نظر - ناظر- منظور- منتظر- انتظار- منظره - نظارت

نکته : کلمات هم خانواده درعربی از نظر معنی به هم نزدیک هستند و دربیشتر مواقع  سه حرف مشترک دارند .

کلمات هم خانواده در فارسی : ملاک هم خانواده بودن در فارسی بن ماضی و مضارع است .

کلمه هایی که بن ماضی و مضارع یکسانی داشته  باشند با هم هم خانواده هستند .

مانند : دانش - دانا - دانشمند - دانا و نکته دان

نکته : بعضی از هم خانواده ها درزبان فارسی بن فعلی ندارند .

مانند : گل زار - گلستان - گل خو - گلدان - گلنوش - و گل رخ

هنرور - هنرمند - هنر دوست - هنری و باهنر

بن فعل : به جزو ثابت و اصلی فعل که مفهوم انجام کار یا روی دادن حالتی را بیان کند بن فعل گویند .هرفعل دارای دوریشه یا بن است که عبارتند از :

بن ماضی : برای پیدا کردن بن ماضی باید تصور کنیم که آن فعل دیروز انجام شده است .سپس شناسه را از آخر آن فعل حذف می کنیم و به باقی مانده ی کلمه بن ماضی می گویند :

می روی __________ من دیروز رفتم .( م را حذف می کنیم .____ رفت (  بن ماضی )

می زنی_______ من دیروز علی را زدم ( م را حذف می کینم )  _____ زد ( بن ماضی )

بن مضارع : برای پیدا کردن بن مضارع آن فعل را به صورت امری یا دستوری بیان می کینم سپس حرف ( ب ) را از ابتدا بر می داریم . به آن چه باقی می ماند بن مضارع می گویند.

می خوانند _____ بخوان ( ب را حذف می کینم ) خوان ( بن مضارع )

می گویند ________ بگو ( ب را حذف می کینم )  گو ( بن مضارع )

هرچند برای کسی که به دو زبان چیره نیست  کار دشواری است ولی راه های ساده ای هم وجود دارد که دانستن آنها جالب است.

واژه های فراوانی از زبان عربی وارد زبان فارسی شده است که صد هزار از این واژه ها در فارسی کاربرد دارند . اگر

بخواهیم تعداد واژه های دخیل ( لغاتی که از زبان بیگانه وارد زبان فارسی شده اند ) را در زبان فارسی بنویسیم آمار تقریبی این است : عربی 40 درصد ( تا 60 درصد هم گفته اند ) ، واژه های فرانسوی ، انگلیسی ، ترکی و... 10 درصد ، فارسی 50 درصد .

راه های زیادی برای شناخت کلمات عربی وجود دارد که به مهم ترین آن ها اشاره می کنیم :

بسیاری از اسامی عربی جمع مکسّر دارند . مثل علم ( علوم ) ، سِر ( اسرار ) ، محفل ( محافل ) ، کتاب ( کُتُب ) ، جِرم ( اجرام ) ، حاشیه (  حواشی ) و ...

از میان 32 حرف الفبای فارسی برخی حروف تنها ویژه واژه های عربی است .

حرف (ث) : هر واژه ای که دارای  ث  است بی گمان عربی است و ریشه ی فارسی ندارد . جز (کیومرث: مرد دانا یا گاو مرد) ، ( تـَهمورث : دارنده ی سگ نر قوی ) و واژگان لاتین مانند بلوتوث یا نام هایی مانند ادوارد ثورندایک و ... که کاملا آشکار است نام های لاتین هستند نه عربی یا فارسی.

حرف (ح) : هر واژه ای که دارای حرف  ح  است بی گمان عربی است و ریشه ی فارسی ندارد. غیر از کلمه ی حوله که درست آن هوله است وبه گمان نزدیک به یقین ریشه ی ترکی دارد و به معنی ( پُرزدار ) است .  عرب به هوله (حوله) می گوید : مِنشَفة در سعودی / خاولی یا خاولیة و بَشکیر در عراق / بِشکیر  یا فوطة در سوریه .واژه حول و حوش هم به گمان بسیار فارسی و درست آن هول و هوش است . کردهای فهلوی یا فَیلی هنوز به خانه می گویند هاوش که با house  در انگلیسی همانندی دارد.

حرف (ذ) : هرچند در فارسی کهن تلفظ این حرف مانند تلفظ عربی آن وجود داشته اما امروزه دیگر هیچ ایرانی ای ذال را ذال تلفظ نمی کند بلکه  زاء تلفظ می نماید .بیش از 95% واژه های دارای ذال ریشه ی عربی دارند مگر واژه هایی مانند گذر ، گذراندن ، گذشتن ، پذیرش ، پذیرفتن ، آذین، گنبذ (امروزه گنبد خوانده می شود.)ذانستن ( که امروزه دانستن تلفظ می شود. اما کردها ، لَکها و برخی دیگر از اقوام ایرانی  ذانستن را زانستن تلفظ می کنند. مانند تالشی ها که به (می دانم) می گویند ( زُنُـمzonom) و کردها می گویند ( اَزانِـم  یا  زانِـم یا مَزانِم یا دَزانِم )

حرف(ص) : هر کلمه ای که  صاد دارد بی شک عربی است مگر عدد شصت و عدد صد که عمداً غلط نوشته شده اند تا با انگشت شست و سد روی رودخانه اشتباه نشوند.

صندلی نیز بی جهت با صاد نوشته شده و البته عربی شده ی چَندَل است. عرب به صندلی می گوید کُرسی ، مَقعَد و در گویش محلی عراق و سوریه اِسکَملی .

صابون هم در اصل واژه ای فارسی است و درست آن سابون است و این واژه از فارسی به بیشتر زبانهای جهان رفته مثلاً soap در انگلیسی همان سابون است . ما سابون را به صورت معرَّب صابون با صاد می نویسیم.اصفهان نیز معرّب یعنی عربی شده ی اَسپَدانـه یا سپاهان است.

حروف ( ض/ظ /ع ) :  بدون استثنا تنها ویژه واژه های دارای ریشه ی عربی است و در فارسی چنین مخارجی از حروف وجود ندارد .  به ویژه ضاد تا جایی که عرب ها به الناطقین بالضاد معروفند زیرا این مخرج ویژه عرب است نه دیگر مردمان نژاد سامی.

حرف (ط) : جنجالی ترین حرف در املای کلمات است . مخرج طاء تنها ویژه واژه های عربی است و در فارسی ط نداریم و واژه هایی که با  ط  نوشته می شوند یا عربی اند و یا اگر عربی نیستند غلط املایی هستند . مانند طهران ،طالش، اصطهبان ، طوس که خوشبختانه امروزه دیگر کسی تهران ،تالش ، استهبان و توس را دیگر نادرست نمی نویسد. اما بلیت واژه ای فرانسوی است . تایر tire واژه ای انگلیسی است . اتاق مغولی است . تپش فارسی است و دلیلی ندارد که آن ها را نادرست بنویسیم و امروزه دیگر این واژه ها را درست می نویسند مگر کسانی که با ریشه واژه ها آشنا نیستند.

حرف ( ق ) :  نیز در مرتبه دوم حروف جنجالی است . در فارسی قاف نداریم  غ  داریم . قاف ویژه واژه های عربی در 90 درصد موارد است واژه های  عربی دارای ریشه ی اغلب سه حرفی و دارای وزن و هم خانواده اند مانند: قاسم ، تقسیم ، مقسِّم ، انقسام ، قَسَم ، قسمت ، اقسام ، مقسوم ، قسّام ، منقسم و تشخیص واژه ی عربی الاصل دارای قاف کار ساده ای است . اما دیگر کلمات قاف دار یا ترکی اند و یا مغولی . مانند قره قروت: کشک سیاه / قره قویونلو : صاحبان گوسفند سیاه/ قره گوزلو: دارنده ی چشم سیاه / قزل آلا : ماهی طلایی.

کلماتی مانند آقا ،قلدر ، قرمساق  نیز مغولی اند.  کلمه قوری نیز روسی است اصلاً قوری ،کتری ، سماور ، استکان همه واژه های روسی اند و اینها زمان قاجاریه و در دوره صدارت اعظمی امیر کبیر وارد ایران شدند . کلماتی مانند قند و قهرمان و قباد معرب  کند کهرمان و کَواذ هستند همان گونه که کرماشان یا کرمانشاه را عرب قرماسان یا قَرمسین تلفظ می کرده اما امروزه ما ایرانیان کرمانشاه یا کرماشان را قرماسان یا قرمسین تلفظ نمی کنیم  اما کواذ را قباد می گوییم و این تأثیر زبان عربی بر فارسی است.

حروف چهارگانه ( گ / چ/ پ / ژ )  : نیز در عربی فصیح یعنی نوشتاری وجود ندارد. و هر کلمه ای که دارای یکی از این چهار حرف است حتماً عربی نیست و به احتمال بسیار ریشه ی فارسی دارد . مانند منیژه ، مژگان ، ژاله ،پروین ، پرنده ، گیو، گودرز ،منوچهر ، پریچهر  و ... البته اغلب چنین است و موارد اندکی نیز امکان دارد از دیگر زبانها باشد مانند پینگ پونگ که چینی است . یا چاخان و خپل که مغولی اند . اشتباه نکنید چاخان ترکی نیست . مغولی است زیرا در ترکی به دروغ  می گویند  یالان .یا پارتی partyکلمه ای انگلیسی است و  آپارتمان واژه ای فرانسوی است.

شاید بپرسید پس سایر حروف مانند  الف ب ت ج د ر ز س ش ف ک ل م ن و ه ی  چگونه هستند ؟ پاسخ شما این است که اینها حروف مشترک در سراسر زبانهای جهان است . هرچند برخی اقوام بعضی حروف را ندارند و به گونه دیگر ادا می کنند . مانند حرف  ر  که در فرانسه  غ گفته می شود  و یا همین  ر  در چین  ل   خوانده می شود .


نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : آرایه ها،
آرایه ها
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی

مُراعات نَظیر(تناسب): آوردن واژه‌هایی از یک دسته است که با هم هماهنگی دارند. این هماهنگی می‌تواند از نظر جنس، نوع، مکان، زمان و یا همراهی باشد. مراعات نظیر سبب تداعی معانی است.

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند          تاتوانی به کف آری و به غفلت نخوری

مراعات نظیر و از نظر مکانی با هم تناسب دارند. / نان ، خوردن ، همراهی

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج                 فکر معقول بفرما گل بی خار کجاست!


تصاویر جدید زیباسازی "*.۩۞۩ کل کل دختر و پسر ۩۞۩.*"


اغراق (مبالغه): هنگامی که شاعر یا نویسنده، صفتی را در فرد یا پدیده‌ای آنچنان برجسته نشان دهد که در عالم واقع امکان دستیابی به آن صفت در آن حد و اندازه وجود نداشته باشد، آرایه اغراق آفریده می‌شود. البته این ادعای غیر ممکن باید به گونه‌ای بیان شده باشد که باعث افزایش گیرایی سخن گردد وشعار گونه وغیر واقعی جلوه نکند.

     زسمّ ستوران در این پهن دشت   زمین شد شش و آسمان گشت هشت    

   

تصاویر جدید زیباسازی "*.۩۞۩ کل کل دختر و پسر ۩۞۩.*"  


کنایه: اگر بجای نام بردن مستقیم از یک چیز، از چیزی که یادآور آن باشد نام ببریم، از آرایه ای ادبی استفاده کرده‌ایم که دِگَرنامی یا کنایه‌آوری نامیده می‌شود.

 تنها همان رتبه های بالا را وعده بگیر و مابقی را نقداً خط بکش با حال استیصال پرسیدم پس چه خاکی بر سرم بریزم؟

در جمله های بالا دو عبارت مشخص شده دارای دو معنی نزدیک و دور هستند اما معنی دور ان ها مورد نظر است . خط بکش در اصطلاح یعنی نادیده بگیر و چه خاکی به سرم بریزم یعنی چه کار باید بکنم؟ در جمله های ذکر شده این معانی دور مورد نظر است و معانی نزدیک و واقعی مقصود نویسنده را نمی‌رساند و به این کار برد کنایه می گویند.

 هنوزم از دهانت بوی شیر می آید : بوی شیر کنایه از خردسال بودن هست.


تصاویر جدید زیباسازی "*.۩۞۩ کل کل دختر و پسر ۩۞۩.*"


حس آمیزی: هر گاه موضوعی را که مربوط به یکی از حواس است. به چیزی نسبت دهیم که با آن حس قابل احساس نباشد، آرایه حس آمیزی آفریده می‌شود که در زبان روزمره نیز کم کاربرد نیست.

طعم پیروزی را چشید.

در این عبارت "مزه" که مربوط به حس چشایی است به پیروزی نسبت داده شده‌است. اما پیروزی با حس چشایی قابل احساس نیست!

حقیقت تلخ است.

در این عبارت "تلخی" که مربوط به حس چشایی است به حقیقت نسبت داده شده است. اما حقیقت با حس چشایی قابل احساس نیست!


نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : آرایه ها،
آرایه ها
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
آرایه تضاد

تضاد: از آرایه های ادبی است و به معنی آوردن دو کلمه با معنی متضاد است در سخن برای روشنگری، زیبایی ولطافت آن. تضاد قدرت تداعی دارد و از این رو سبب تلاش ذهنی می‌شود. تضاد در شعر و نثر به کار می‌رود.


تو نه مثل آفتابی که حضور و غیبت افتد       دگران روند و آیند و تو همچنان که هستی

نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد          عالم پیر دگر باره جوان خواهد

   هنوز نیک و بد زندگی به دفتر عمر       نخوانده ای و به چشم تو راه و چاه یکیست



نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : آرایه ها،
قالب شعر: مثنوی
«به گیتی، به از راستی، پیشه نیست                         ز کژی بتر، هیچ اندیشه نیست» 2 جمله
معنی: در جهان اندیشه و فکری مهم تر از راستی وجود ندارد و هیچ فکر و اندیشه ای بدتر از ناراستی نیست.
قافیه: پیشه و اندیشه
ز: مخفف از              گیتی: جهان                پیشه: حرفه، شغل، کار             کژی: خلاف، ناراستی               بتر: بدتر
نهاد: پیشه، اندیشه
آرایه: تضاد (راستی و کژی)

«سخن گفتن کژ ز بیچارگی است                    به بیچارگان بر، بباید گریست» 2 جمله
معنی: دروغ گفتن و کج حرف زدن از بدبختی انسان است و به حال انسان های بدبخت و بیچاره باید گریه کرد.
قافیه: است و گریست
کژ: کج، دروغ         سخن گفتن کژ: سخن خطا و اشتباه
ترکیب وصفی و نهاد: سخن گفتن کژ             
به بیچارگان بر: دو حرف اضافه برای یک متمم است.
بباید گریست: از آن نوع فعل هایی است که نهاد آن هرکس می تواند باشد.

«هر آن کو که گردد به گرد دروغ                     ستم کاره خوانیمش و بی فروغ» 2 جمله
معنی: هر کسی که به دنبال سخن دروغ است را باید ستمکار و تاریک خواند.
قافیه: دروغ و بی فروغ
کو: که او              فروغ: روشنایی                 بی فروغ: بی نور                   
نهاد: هر آن کو (مصراع اول)، ما (مصراع دوم)                 ترکیب اضافی: گرد دروغ                     مفعول: «ش» در خوانیمش
آرایه: تناسب (دروغ،ستمکاره،بی فروغ)           کنایه (به گرد دروغ کنایه از دروغ گفتن)

«همه راستی کن که از راستی                      نیاید به کار اندرون، کاستی» 2 جمله
معنی: فقط به دنبال راستگویی باش زیرا کسی که راستگو است هیچگاه در کارها کم نمی گذارد و کارش درست است.
قافیه: راستی و کاستی
اندرون: داخل             به کار اندرون: در کار              کاستی: کمی   
مفعول: راستی             نهاد: تو، کاستی                   قید: همه (همیشه)                  
آرایه: تضاد (راستی و کاستی)

«هر آن کس که با تو نگوید درست                    چنان دان که او دشمن جان توست» 3 جمله
معنی: هرکسی با تو حرف راست نگوید بدان که دوست تو نیست و دشمن جان تو است.
قافیه: درست و توست
قید: چنان              ترکیب اضافی: دشمن جان                نهاد: هر آن کس، تو (جمله دوم)، او (جمله سوم)
مفعول: درست، که او دشمن جان توست (برای دان)
فعل: نگوید (مضارع)، دان، است (مضارع)

«گشاده است بر ما در راستی              چه کوبیم خیره، سر کاستی؟» 2 جمله
معنی: در راستگویی همیشه بر ما باز است، پس چرا بیهوده به دنبال دروغگویی و بدی باشیم.
قافیه: راستی و کاستی
خیره: بیهوده،گستاخ، بی پروا                گشاده: باز
نهاد: در راستی             مفعول: در کاستی               حرف اضافه: بر                    متمم: ما                      
آرایه: کنایه (در راستی را خیره کوبیدن کنایه از دروغ گفتن) 

«مکن دوستی با دروغ آزمای              همان نیز با مرد ناپاک رای (دوستی مکن)» 2 جمله
معنی: با انسان دروغگو دوستی نکن، همچنین با انسانی که اندیشه و فکر و باطل کثیفی دارد.
قافیه: دروغ آزمای و ناپاک رای
دروغ آزمای: دروغگو           ناپاک رای: کسی که اندیشه ی بد در سر دارد.
نهاد: تو           ترکیب وصفی: مرد ناپاک رای           مفعول: دوستی             واژه های غیر ساده: ناپاک رای، دروغ آزمای، دوستی

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : واشکافی،
وا شکافی (( دریاقلی))
پنجشنبه 20 اسفند 1394 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
دریا قلی! رکاب بزن یا علی بگو                             چشم انتظار همت تو دین و میهن است (4 جمله)

معنی:
ای دریا قلی! تندتر رکاب بزن و از امام (ع) مدد بخواه زیرا که حتی دین و میهن چشم انتظار همت و تلاش تو هستند.
آرایه: جان بخشی و کنایه (چشم انتظار بودن است)

فردا اگر درنگ کنی، کوچه های شهر                       میدان جنگ تن به تن و تانک با تن است (2 جمله)

معنی:
اگر صبر کنی،فردا تمام کوچه های شهر تبدیل به میدان جنگ تن به تن و تانک با تن می شود.
آرایه: تناسب (میدان، جنگ، تانک و تن به تن)
ترکیب وصفی: جنگ تن به تن                 ترکیب اضافی: کوچه های شهر/ میدان جنگ

از راه اگر بمانی و روشن شود هوا                        تکلیف شهر خاطره های تو روشن است (3 جمله)

معنی:
اگر در راه بمانی و به مقصد نرسی و هوا روشن شود تکلیف شهر خاطره های تو روشن است.
آرایه: کنایه (تکلیف روشن شدن کنایه از مشخص شدن است)
ترکیب اضافی: تکلیف شهر/ شهر خاطره ها/ خاطره های تو                  مسند: روشن در هر دو مصراع

دریا قلی به وسعت دریاست نام تو                           تاریخ در تلفظ نام تو الکن است (3 جمله)

معنی:
ای دریا قلی نام تو به بزرگی دریاست و حتی تاریخ هم در تلفظ نام تو لکنت دارد.
آرایه: تشبیه (نام دریا قلی به دریا) و تشخیص (شاعر تاریخ را جانداری فرض کرده است که در بیان و تلفظ نام دریاقلی گنگ است.)
ترکیب اضافی: وسعت دریا/ نام تو/ تلفظ نام                           نهاد: نام تو/ تاریخ


نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها :
وا شکافی (( ای وطن))
پنجشنبه 20 اسفند 1394 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
ما که اطفال این دبستانیم                  همه از خاک پاک ایرانیم  2 جمله (دو فعل مخفف)
معنی: ما که کودکان این دبستان هستیم، همگی فرزندان خاک پاک کشور ایرانیم.
اطفال: جمع مکسر طفل، بچه ها، کودکان

 همه با هم برادر وطنیم                     مهربان همچو جسم با جانیم   2 جمله (دو فعل مخفف)
معنی: همگی مثل برادران هم وطن هستیم و همانطور که جسم و جان با هم مهربان هستند، ما هم با هم مهربان هستیم.
جسم: بدن، پیکر
جان: روح و روان
آرایه: تشبیه مهربانی برادران هم وطن به مهربانی جسم و جان و تضاد بین کلمه های جسم و جان

اشرف و انجب تمام ملل (هستیم)                یادگار قدیم دورانیم 2 جمله (یک فعل مخفف و یک فعل حذف شده)
معنی: ما شریف ترین و نجیب ترین ملت در میان ملت ها هستیم و یادگاری از دوران قدیم هستیم.
اشرف: شریف تر
انجب: نجیب تر

وطن ما به جای مادر ماست               مادر خویش را نگهبانیم  2 جمله (یک فعل و یک فعل مخفف)
معنی: وطن مثل مادر ماست، ما نیز از مادر خود (وطن) نگهبانی و محافظت می کنیم.
آرایه: تشبیه وطن به مادر

شکر داریم کز طفولیت                  درس حب الوطن همی خوانیم 2 جمله (2 فعل)
معنی: خدا را شکر می کنیم که از دوران بچگی درس عشق و دوستی وطن را می خوانیم.
طفولیت: بچگی
حب الوطن: دوست داشتن وطن
آرایه: تلمیح به حدیث پیامبر(ص): حب الوطن من الایمان (دوست داشتن وطن، نشانه ی ایمان است.)

چون که حب وطن ز ایمان است                  ما یقینا ز اهل ایمانیم 2 جمله (یک فعل و یک فعل مخفف)
معنی: از آن جایی که دوست داشتن وطن نشانه ی ایمان است، پس ما به یقین همگی مومن هستیم. ( اشاره به حدیث نبوی: حب الوطن من الایمان، دوستی وطن نشانه ی ایمان است.)
آرایه: تلمیح

گر رسد دشمنی برای وطن                   جان و دل رایگان بیفشانیم 2 جمله (دو فعل)
معنی: اگر دشمنی برای وطن ما برسد،جان و دل خود را برای دفاع از وطن از وطن به رایگان فدا می کنیم.

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : واشکافی،
وا شکافی (( میوه هتر))
پنجشنبه 20 اسفند 1394 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
«آن قصه شنیدید که در باغ یکی روز                      از جور تبر زار بنالید سپیدار»   2 جمله خبری و پرسشی
آن قصه ← مفعول
شنیدید ← ماضی
که ← حرف ربط
در← حرف اضافه
باغ← متمم
یکی روز← قید زمان
از ← حرف اضافه ، تبر متمم
زار ← قید حالت
بنالید ← فعل ماضی
سپیدار ← نهاد
آرایه: تشخیص

«کز من نه دگر بیخ و بنی ماند و نه شاخی                از تیشه ی هیزم شکن و اره ی نجار»   2 جمله (کلمه "نه" فعل منفی میشود)

کز (که از) ← حرف اضافه
من ← متمم
دگر ← قید
بیخ و بن،(و) ← حرف عطف
ماند و ← حرف ربط (نه شاخی) (ماند ← فعل حذفی)
تیشه ی هیزم شکن ← ترکیب اضافی
اره نجار ← ترکیب اضافی
از ← حرف اضافه
(تیشه ی هیزم شکن و اره نجار )← متمم
آرایه: تناسب و تشخیص

«گفتش تبر آهسته که جرم تو همین بس               کاین موسم حاصل بود و نیست تورا بار»  4 جمله

گفتش ← به او گفت (ش ←متمم)
آهسته← قید
که ← حرف ربط
جرم تو همین بس ← مفعول(فعل حذفی است
که این ← مسندالیه
موسم ← مسند
بود -نیست ← فعل اسنادی یا ربطی درضمن مضارع هستتد
تورا (در اینجا را ← به معنی برای حرف اضافه تو ← متمم
آرایه: تشخیص

«تا شام نیفتاد صدای تبر از گوش                 شد توده در آن باغ سحر هیمه ی بسیار» 2 جمله
تا ← حرف اضافه
شام ← متمم، قید زمان
صدای تبر ← نهاد
از ← حرف اضافه
گوش ← متمم
شد ← فعل اسنادی
توده ← مسند
در ← اضافه
آن باغ ← متمم،قید مکان
سحر ← قید
هیمه ← نهاد
بسیار ← صفت
آرایه: تضاد و کنایه
(صدا از گوش افتادن کنایه از قطع شدن صدا)

«دهقان چو تنور خود از این هیمه برافروخت               بگریست سپیدار و چنین گفت دگربار» 3 جمله
دهقان ← نهاد
چو ← در اینجا به معنی وقتی که
تنو ر ← قید
تنور خود ← مفعول
از این ← حرف اضافه
هیمه ← مفعول
برافروخت به معنی افسوس ، آخ ← فعل پیشوندی (ماضی-سوم شخص مفرد)   3جمله
بگریست ← ماضی
سپیدار ← نهاد
و← حرف ربط
چنین ← قید
دگر بار ← قید
آرایه: تشخیص

«آوخ که شدم هیزم و آتشگر گیتی                     اندام مرا سوخت چنین ز آتش ادبار»  3 جمله

آوخ ← اصوات
که ← ربط
شدم ← فعل اسنادی
هیزم ← مسند
و ← ربط
آتشگر گیتی ← نهاد
اندام مرا ← مفعول
سوخت ← به معنی سوزان
چنین ← قید
زآتش ادبار ← حرف اضافه ،متمم(اضافه تشبیهی)

آتش ← مشبه به، ادبار ←مشبه
آتشگر ←مشبه به، گیتی ←مشبه

آرایه: تشبیه، تناسب

«خندید برو شعله که از دست که نالی                    ناچیزی تو کرد بدین گونه تورا خوار»  3جمله
بروشعله ← نهاد
از دست ← اضافه ←متمم
که نالی ← قید پرسشی
ناچیزی تو ← نهاد
تو را (تو مفعول)
خوار (خوار کرد ← (فعل حذفی)
آرایه: تشخیص
فعل می نالی مضارع است

«آن شاخ که سر برکشد و میوه نیارد              فرجام به جز سوختنش نیست سزاوار»  3جمله

آن شاخ ← نهاد
سر بر کشد ←فعل
میوه ←مفعول
فرجام ←قید
به جز ←اضافه
سوختنش ←متمم
است ←فعل اسنادی
سزاوار ←مسند
آرایه: کنایه

«جز دانش و حکمت نبود میوه ی انسان                ای میوه فروش هنر این دکه و بازار»   3جمله
میوه انسان ← نهاد
میوه فروش ← منادا
آرایه: تناسب
 

میوه ی انسان (علم و دانش که نتیجه موفقیت انسان)
دکه وبازار (محل آشکار شدن علم و هنر)

«از گفته ی ناکرده و بیهوده چه حاصل                کردار نکو کن که نه سودی است ز گفتار»  3 جمله
از ← حرف اضافه
گفته ناکرده ← متمم
چه حاصل ← قید پرسشی
فعل حذفی (شود)
کردار ← صفت
نکو کن ← امری

« آسان گذرد گر شب و روز و مه و سالت        روز عمل و مزد بود کار تو دشوار»  2جمله

شب و روز و مه و سالت ← نهاد (در اینحا کلمه "و" عطف)
روز عمل و مزد ← قید
بود ← اسنادی
کار تو ← نهاد
دشوار ← مسند
آرایه: تناسب، تضاد،تلمیح (روز قیامت)

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها : واشکافی،
انواع قید
دوشنبه 20 مهر 1394 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
قیدوانواع آن

کلمه ای است که مفهوم فعل یا صفت یا کلمه ی دیگر را به چیزی از قبیل : زمان ، مکان ، حالت و چگونگی  مقید سازد و از ارکان اصلی جمله باشد ، مانند : هوشنگ پیوسته کار می کند ، هرگز بیکار نمی نشیند ، هر پرسش را عاقلانه جواب می دهد .   کلمات پیوسته ، هرگز و عاقلانه از قیود هستند .

ممکن ایت یک جمله دارای چند قسم از قیود باشد :  بهرام ، امروز اینجا خوب کار کرد .
" امروز " قید زمان و " اینجا " قید مکان و " خوب " قید  حالت است

ممکن است قیدی  بر سر قید دیگر افزوده شود : محمد بسیار دیر به خانه بازگشت

قید بر دو قسمت است : مختص و مشترک
قید مختص آن است که تنها در حالت قید استعمال شود ، مانند : هرگز ، هنوز
قید مشترک آن است که در غیر حالات قید نیز استعمال شود ، مانند : خوب ، بد و امثال آن که گاهی صفت واقع شوند  و گاهی قید : علی خوب کار می کند . محمد شاگرد خوبی است .

پاره ای از قیود مشهور از این قرار است :

1- قیود زمان : پیوسته ، همیشه ، گاه ، گاهی ، ناگاه ، ناگهان ، همواره ، دیر ، زود ، بامداد ، دوش ، پار ، پیرار ، شب ، روز ، دَردَم
2- قیود مکان : بالا ، پایین ، فرود ، چپ ، راست ، پیش ، پس ، آنجا ، اینجا ، درون ، برون ، هرجا ، همه جا ، ایدر
3- قیود مقدار :  بیش ، کم ، بسیار ، اندک ، پاک ، سراسر ، یکسر ، بسی ، بسا ، چند ، چندان ،  فراوان
4- قیود تاکید و ایجاب : البته ، لابد، لاجرم، ناچار، بی گفتگو، بی گمان ، بدرستی ، راستی را ، بی چند و چون
5- قیود ترتیب : پیاپی ، دمادم ، نخست ، درآغاز ، درانجام ، دسته دسته ، یکان یکان ، پی ، آنگاه
6- قیود نفی :  نه ، هیچ ؛ هرگز ، به هیچ وجه ، به هیچ رو ، اصلا ، ابدا ، مطلقا
7- قیود وصف :  خندان ، شادان ، سواره ، پیاده ، لنگ لنگان ،  عاقلانه ، آشکار ، نهان ، مردوار ، بنده دار ، آسان ، دشوار ، سربسته ، نهفته
8- قیود شک و ظن : پنداری ، گویی ، گوییا ، مگر ، شاید
9- قیود استفهام : کدام ، چند ، چه سان ، مگر ، هیچ
10- قیود استثنا : جز ، جز که ، مگر ، الّا
11- قیود تمنّی : کاشکی ، کاش ، ای کاش ، بو که ، آیا بود
12- قیود تشبیه : مانا ، همانا ، چنین ، چنان

نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها :
هم خانواده
دوشنبه 20 مهر 1394 :: نویسنده : ششم دبستانی ابراهیمی
کلمات هم خانواده

درعربی به کلماتی هم خانواده می گویند که ازیک ریشه گرفته شده باشند و حرف های اصلی آنها پشت سرهم بیایند مانند :

رابط - مربوط - ارتباط - ربط

عجله - عجول - عاجل و تعجیل

تدریس - دروس - مدرس - درس

عامل - معمول - عمال - عمل

تعلیم - عالم - معلم - معلوم

نظر - ناظر- منظور- منتظر- انتظار- منظره- نظارت

نکته :

کلمات هم خانواده درعربی از نظر معنی به هم نزدیک هستند و دربیشتر مواقع  سه حرف مشترک دارند .

کلمات هم خانواده در فارسی :

ملاک هم خانواده بودن در فارسی بن ماضی و مضارع است .

کلمه هایی که بن ماضی و مضارع یکسانی داشته  باشند با هم هم خانواده هستند .

مانند :

دانش - دانا - دانشمند - دانا و نکته دان

 

نکته :

بعضی از هم خانواده ها درزبان فارسی بن فعلی ندارند .

مانند :

گل زار - گلستان - گل خو - گلدان - گلنوش - و گل رخ

هنرور - هنرمند - هنر دوست - هنری و باهنر

بن فعل :

به جزو ثابت و اصلی فعل که مفهوم انجام کار یا روی دادن حالتی را بیان کند بن فعل گویند .هرفعل دارای دوریشه یا بن است که عبارتند از :

بن ماضی :

برای پیدا کردن بن ماضی باید تصور کنیم که آن فعل دیروز انجام شده است .سپس شناسه را از آخر آن فعل حذف می کنیم و به باقی مانده ی کلمه بن ماضی می گویند :

می روی __________ من دیروز رفتم .( م را حذف می کنیم .____ رفت (  بن ماضی )

می زنی_______ من دیروز علی را زدم ( م را حذف می کینم )  _____ زد ( بن ماضی )

بن مضارع :

برای پیدا کردن بن مضارع آن فعل را به صورت امری یا دستوری بیان می کینم سپس حرف ( ب ) را از ابتدا بر می داریم . به آن چه باقی می ماند بن مضارع می گویند.

می خوانند _____ بخوان ( ب را حذف می کینم ) خوان ( بن مضارع )

می گویند ________ بگو ( ب را حذف می کینم )  گو ( بن مضارع )


نوع مطلب : فارسی ششم دبستان، 
برچسب ها :

 

 



نویسندگان
مطالب اخیر
آرشیو وبلاگ
نظرسنجی
لینک دوستان
برچسب ها